Werken met duurzame en natuurlijke materialen

Omschrijving

Op een regenachtige ochtend stapt een peuter bij onze peutergroep naar buiten. Ze zet haar laarsjes op een natte houten plank en blijft abrupt staan. ‘Hij glimt’, zegt ze zacht. Ze strijkt met haar hand over het hout. ‘En hij is koud.’

In dat kleine moment, op die natte plank, gebeurt precies waar dit artikel over gaat: ontdekken. Ontdekken door te voelen, te vergelijken, te proberen. En vooral: ontdekken met materiaal dat écht is.
In de kinderopvang hebben we elke dag kansen om kinderen een stukje wereld in handen te geven. Niet in de vorm van plastic speelgoed dat altijd hetzelfde blijft, maar in de vorm van natuurlijke en duurzame materialen die variëren, verrassen en je uitnodigen om je eigen plek in deze wereld te leren kennen.

Natuurlijk materiaal
Natuurlijke materialen zijn eerlijk en hebben een eigen karakter. Hout voelt warm, maar niet altijd hetzelfde. Een stokje kan glad of ruw zijn. Stenen zijn zwaar of juist verrassend licht. Wol kriebelt soms een beetje.
Kinderen leren door te doen, door te voelen, door hun zintuigen volledig te gebruiken. Ze onderzoeken de eigenschappen van de wereld niet met woorden, maar met hun hele lichaam. Door natuurlijke materialen aan te bieden, geven we ze de mogelijkheid om begrippen echt te begrijpen: warm – koud, zacht – hard, zwaar – licht, stevig – buigzaam.
Kinderen ontdekken door het materiaal ook hun eigen positie in de wereld. Waar komt dat hout eigenlijk vandaan? Waarom verandert het als het nat wordt? En waarom vind je het ene moment kastanjes buiten en het andere moment niet?
Dat is ontdekken op twee niveaus: wat het materiaal doet, én hoe het verbonden is met iets groters. We willen kinderen graag onze eigen referenties meegeven. Een speeltelefoon met bliepjes en plaatjes, een pop die precies lijkt op iets wat wij kennen. Maar deze kaders laten weinig ruimte voor echt ontdekken.
Kinderen leren juist wanneer ze hun eigen verhaal kunnen maken. Een simpel houten plankje werkt nog prima als telefoon wanneer ze in een fantasiespel of ontdekkingsfase zitten. Het is niet het object dat telt, maar de ideeën, het spel en de nieuwsgierigheid die eruit ontstaan. Het kind ontdekt hoe iets kan zijn, niet hoe het moet zijn.

Trend
Duurzaamheid is geen trend, maar een houding. Natuurlijk materiaal heeft een heel proces doorlopen voor je het in je handen hebt. Als iets stuk is, kun je het vaak ook nog repareren. Als iets vies is, was je het af. Materiaal dat iets mankeert is vaak nog ergens anders goed voor.
Duurzaamheid betekent ook dat je kinderen leert om met aandacht met materialen om te gaan. Een stenen kopje kan breken als je er te wild mee speelt, en een houten poppetje krijgt een deuk als je ermee gooit. Dat is zonde, en het laat zien dat materialen zorg nodig hebben. Natuurlijk materiaal vraagt om verbinding en aandacht. Zo geven we kinderen een open blik en een duurzame houding mee. Kinderen hoeven niet te leren dat de wereld bijzonder is. Ze weten dat al. Wij hoeven alleen de tijd en het materiaal aan te reiken waarin die verwondering kan groeien.