Risicovol spel als spiegel

Omschrijving

We weten inmiddels wel dat risicovol spel waardevol is. Dat verhaal hoeven we niet nóg een keer te vertellen. Maar zodra we er echt mee aan de slag gaan, gebeurt er iets anders, iets dat nog spannender, kwetsbaarder en leerzamer is voor professionals en ouders.

We ontdekken relaties. Tussen kinderen en professionals, tussen professionals en ouders, en misschien nog het meest: tussen professionals en hun eigen overtuigingen. Kinderen zijn meesters in het lezen van volwassenen. Ze pikken onze subtiele signalen vaak beter op dan wij doorhebben en passen hun gedrag daarop aan.

Wat kinderen ons laten zien als wij durven kijken
In een peutergroep zag ik een meisje dat bij de ene professional een handje vroeg als ze het klimrek in ging. Bij de ander klom ze zonder aarzelen zelfstandig omhoog. Haar vaardigheden waren op beide momenten identiek. Wat verschilde? De relatie. De verwachting. De gewoonte. De ene professional had, zorgzaam en liefdevol, ooit haar hand gegeven toen het kind nog wiebelig was. Dat gebaar werd een patroon. De ander keek vooral mee op afstand, wat voor het kind een signaal was dat ze het zelf mocht proberen. Beide reacties zijn niet per se goed of fout maar geven wél waardevolle informatie over hoe kinderen hun gedrag afstemmen op onze houding.
In een andere situatie keek een jongen telkens naar de professional vóór hij sprong. Niet om hulp te vragen, maar om goedkeuring te scannen. Thuis was hij gewend vaak gewaarschuwd te worden. De professional besloot terug te spiegelen: ‘Ik ben hier en ik zie je. Kijk maar eens naar jezelf: wat denk jij dat je kunt?’ De jongen sprong. En hij straalde. Hij had de bevestiging gekregen die hij nodig had: ik krijg de ruimte.

Wat professionals ontdekken en soms best spannend vinden
Wanneer ik met studenten of coaches spreek over veiligheid, gaan die gesprekken zelden over het kind. Ze gaan vaak over de professional: de vrees voor een boze ouder, een eerdere nare ervaring, de druk om goed op te letten of de automatische reflex om het zekere voor het onzekere te nemen.
Vanuit deze reflexen willen professionals het kind niet beperken maar willen ze juist het beste voor het kind en daarbij niemand teleurstellen. Het blijft daarom waardevol om samen te onderzoeken: Is dit mijn angst? Mijn ervaring? Of is dit wat dit kind nu echt nodig heeft?