Corona, je bent een lelijke schurk!

Omschrijving

In februari van dit jaar reizen wij af naar Reggio Emilia, om de 100ste geboortedag van pedagoog Loris Malaguzzi te vieren.  Een viering waarbij belangstellenden uit de hele wereld stilstaan bij zijn visie, met elkaar reflecteren, kennis delen en kijken naar de pedagogische toekomst. In de hele stad is het feest, niemand weet nog dat een paar dagen later een verschrikkelijke pandemie door Noord-Italië zou gaan.

We zijn net in Nederland geland, als we horen dat Reggio Emilia en heel Noord Italië in lockdown zijn gegaan. Italië wordt zwaar getroffen, als eerste regio in Europa. Inmiddels houdt het coronavirus flink huis over de hele wereld. Tijdens de Italiaanse lockdown hebben we regelmatig contact met Ilaria Mussini, pedagoog van de gemeente Correggio, de inhoudelijk deskundige van onze studiereizen naar Reggio Emilia. Hoe hebben Ilaria en haar team de coronacrisis ervaren? ‘Hoe groot de impact van Covid-19 in Italië is, laten de statistieken zien: 244.000 mensen zijn gediagnosticeerd en 35.000 mensen zijn aan de ziekte overleden. Een gezondheidsnoodsituatie  die al snel veranderde in een sociale, economische en educatieve noodsituatie’, vertelt Ilaria. Veel aandacht moet gaan naar de ervaringen van de kinderen en wat zij nodig hebben.

Nieuw pedagogisch debat

In Italië komt door de verspreiding van Covid-19 een nieuw pedagogisch debat tot stand over leren en de pedagogiek voor de leeftijdsgroep van 0 tot 6 jaar. Corona laat zien dat aandacht voor ‘de staat van welzijn’, spel en het spelen met andere kinderen van cruciaal belang zijn voor elk kind. Kinderen hebben ook voldoende ruimte nodig om te kunnen bewegen, vertelt Ilaria. ‘We weten dat er een sterke relatie is tussen de motorische ontwikkeling en de ontwikkeling van denk- en taalprocessen. Het fundamentele recht van kinderen op spel en spelen zijn ook tijdens corona essentieel.’ De pedagogen besluiten dat rollenspelen en samenspel in verschillende omgevingen momenten zijn waarin ook in crisistijd de ontwikkeling van autonomie op speelse wijze wordt gestimuleerd. Spel bevordert het holistisch leren, het verbindt verschillende dimensies zoals taal, autonomie en kennis. ‘Het is goed ons te realiseren dat kinderen door spel, exploratie en onderzoek in dialoog gaan met hun eigen gevoel, ervaring en kennis om beleefde ervaringen te verwerken. Kinderen leren van elkaar en elkaars ervaringen. Hun relatie met anderen is een voorwaarde die het leren en ontdekken versterkt en verrijkt.’

Verbondenheid

Tijdens de lockdown vindt de gemeente Correggio het belangrijk dat het educatieve- pedagogisch personeel in contact blijft met ‘hun’ kinderen en ouders. Alle professionals krijgen toegang tot ‘slim werken’, een werkwijze die in het algemeen wordt toegepast binnen de hele regio. Het team van Ilaria ziet onmiddellijk dat hun eerste doel moet zijn te zorgen dat de emotionele band en het gevoel van nabijheid behouden blijft met de kinderen en ouders. ‘De verbinding met de ouders is van fundamenteel belang. Sommige kinderen hebben grote moeite met alle veranderingen en met het wegvallen van hun vaste structuur. Ze uiten dat in gedrag.’ Om ouders hierin bij te staan heeft het team op veel verschillende manieren contact gelegd met ouders en kinderen: met video, audio en foto’s worden ervaringen gedeeld. Ouders worden op weg geholpen om het onderzoek en het educatieve leerproces van kinderen te blijven stimuleren. ‘Ons werk als pedagogen varieerde van het opsturen van zaadjes, planten en bloemen, het aanbieden van verhalen en spellen tot het aanbieden van recepten voor koken en bakken. Allemaal met de insteek om kinderen te stimuleren in creatief denken, hun verwondering aan te spreken en ze te laten onderzoeken. Ouders lieten op hun beurt weten wat zij met de kinderen hadden beleefd, welke vragen de kinderen hadden en hoe ze met hun kinderen aan het werk waren.’

Niet eenvoudig

In de onzekerheid en angst waarin ook alle pedagogisch professionals zelf zich bevinden, is het niet eenvoudig om de normale werkzaamheden in zeer korte tijd aan te passen en open te staan voor nieuw denken en verandering. Ilaria: ‘Onze eigen scholing ging in het begin digitaal, later konden we gelukkig ook in onze tuin afspreken. Zodat we toch met elkaar konden overleggen en plannen maken.’ In de tuinoverleggen worden problemen gesignaleerd bij veel gezinnen. Het ene gezin heeft alle mogelijkheden om toegang te krijgen tot de nieuwe digitale wereld en is daar al bekend mee, terwijl een ander gezin die mogelijkheid niet heeft en het werken met een computer een heel nieuw terrein is. Alle gezinnen ervaren hoe complex het is om thuisblijvende kinderen, werk en andere gezinsdynamieken op dezelfde tijd en soms in dezelfde (kleine) ruimte te combineren. ‘We waren ons ervan bewust dat door de gedwongen fysieke afstand de kwaliteit ontbrak waarop de rijke educatieve relatie met de kinderen en ouders normaal is gebaseerd.