Wetenschap - Kwaliteit begeleiding interacties daalt

Omschrijving

Er is veel dynamiek in de kinderopvang. Tegen de achtergrond van personeelstekorten, relatief hoog ziekteverzuim en de nog onduidelijke stelselherziening is het interessant om te kijken wat de kwaliteit van de kinderopvang is en hoe deze zich ontwikkeld heeft in de afgelopen jaren. In dit artikel beschrijven we de laatste resultaten van de landelijke kwaliteitsmonitor kinderopvang (LKK).

De kwaliteit van de kinderdagopvang heeft een sterke ontwikkeling doorgemaakt in de afgelopen jaren. Het algemene beeld is dat de emotionele en educatieve proceskwaliteit is gestegen tussen 2017 en 2025.
Vooral de educatieve kwaliteit is behoorlijk verbeterd. Er is in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de verdere professionalisering van professionals waarbij er vooral aandacht was voor de interactievaardigheden. Naast scholing is er ook meer aandacht gekomen voor de individuele, professionele ontwikkeling middels coaching.
In het algemeen lijkt dit zijn vruchten af te werpen. Hoewel de stijgende kwaliteit vooral zichtbaar is in de kinderdagopvanggroepen voor 0-4-jarigen en veel minder in de buitenschoolse opvanggroepen. Echter, er zijn ook aandachtspunten. We starten met een algemeen beeld van de kwaliteit en zullen vervolgens dieper ingaan op de aspecten die aandacht behoeven.

0-4-jarigen
Afbeelding 1 laat zien hoe de kwaliteit in de kinderdagopvanggroepen, gemeten met een globale maat voor kwaliteit (ERS), tussen 1995 en 2008 enorm gedaald is. De score voor kinderdagopvanggroepen was in 1995 nog ‘goed’ en was in 2008 nog ‘minimaal’ volgens de maatstaven van het instrument. Het gaat hierbij om aspecten zoals de kwaliteit van de ruimte en inrichting, de aanwezige materialen en het activiteitenaanbod, en de globale interactiekwaliteit. 
De periode tussen 2008 en 2019 laat een grote stijging zien, gevolgd door een coronadip waarbij vooral de kwaliteit van de aanwezige materialen en het gebruik ervan tijdens spel en activiteiten gedaald is. In de meting van 2025 is de globale kwaliteit hersteld tot het niveau van voor corona en is nu ruim voldoende tot goed.
De emotionele en educatieve proceskwaliteit (op basis van de CLASS en de NCKO- schalen) laat een ander beeld zien. Tussen 2017 en 2025 is er een stijging van de proceskwaliteit zoals gemeten met de CLASS en is deze voldoende tot goed (hoog op emotionele kwaliteit en lager op educatieve kwaliteit). De kwaliteit lijkt vanaf 2023 te stabiliseren, maar specifiek voor peuters is er vanaf 2024 sprake van een dalende trend. 
Het beeld op basis van de NCKO-schalen laat zien dat de kwaliteit in 2025 vergelijkbaar is met de kwaliteit in 2017, maar met een tussentijdse stijging en daling. Vooral de kwaliteit van het begeleiden van interacties tussen kinderen laat een dalende lijn zien over de afgelopen jaren.