Tussen tegels en regels; ontdekken in de natuur

Omschrijving

Nadat ik ruim tien jaar in de kinderopvang had gewerkt, kreeg ik de kans om aan de slag te gaan als projectleider bij Natuurhub Amsterdam. Een organisatie die Amsterdammers, groot en klein, verbindt met natuur.

Er was niet veel natuuraanbod voor peuters in de stad. Of een kind de kans kreeg buiten te ontdekken hing vaak af van een pedagogisch professional met groene vingers, of van een organisatie die echt hierin investeert. Maar dat zijn eerder uitzonderingen dan regel. Natuurlijk waren er wel themaweken. In de lente werden bloembolletjes de groep ingehaald, er worden boeken voorgelezen en knutselwerkjes gemaakt rondom het seizoen. Maar echt beleven en zelf ontdekken, dat zat er voor veel peuters niet in. Veel buitenspeelplekken zijn betegeld. Als peuters geluk hebben, kunnen ze nog in een zandbak spelen zonder kattenpoep, maar in de plassen op het plein mag je niet komen! Zo zonde. Want buiten valt zóveel te ontdekken. Dat moest anders.

Een setting om te ontdekken
Ik besloot een project te beginnen om structureel natuuraanbod voor peuters te realiseren: ‘Natuurpeuters’. Ik vond een partner in crime in Mirjam van Klink. Vanuit haar organisatie De ‘Toren van Klinker’ verzorgde zij al jaren natuurbelevingsactiviteiten met kinderen. We begonnen op de speeltuinen van SPIN in Amsterdam-Noord en schreven alle kinderopvangorganisaties in de wijk aan. Elke woensdagmiddag een uur natuur beleven op een groene plek in de buurt. Wie doet er mee? De reacties waren enthousiast. Mirjam en ik bedachten de activiteiten samen. Maar we maakten geen kant en klare programma’s. In plaats daarvan creëerden we een setting, een sfeer, waarin de kinderen konden ontdekken. In elke speeltuin en op elke dag kreeg de activiteit een andere invulling, afhankelijk van het weer, wat er te vinden viel en waar de nieuwsgierigheid van de peuters naartoe ging.
Wat wel vaststond is dat we elke activiteit begonnen met inspirerende materialen. We probeerden de hoofden en harten van de kinderen te openen en gaven ruimte aan hun ervaringen en ideeën. Hierbij maakten we gebruik van inzichten rondom de voorbereide omgeving, zoals beschreven door Sabine Plamper en Annet Weterings in het boek Begrijpen met je handen, en de ‘TalkingTubs’ van Claire Warden.

De voorbereide omgeving
De voorbereide omgeving is een soort mini-tentoonstelling die dient als beginpunt van je activiteit. Het is een uitnodiging om te kijken, te voelen en te ontdekken. Dit hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Denk aan een placemat met takken en stukken dood hout waar pissebedden onder zitten, met een loep erbij. Of een grote emmer met slootwater naast een emmer met kraanwater.

Talking tubs
In een talking tub zit een variatie aan materialen die passen bij een onderwerp dat je als begeleider wil introduceren, of waarvan je weet dat het aansluit bij de interesse van de kinderen. Dit idee is gebaseerd op het inzicht dat kinderen vaak een prikkel nodig hebben om hun denkproces op gang te brengen. Je nodigt kinderen uit tot denken en praten en zintuigelijk ontdekken.