Talentgericht werken: zo doe je dat op de groep

Omschrijving

In de kinderopvang staat ontwikkeling centraal. Pedagogisch medewerkers begeleiden kinderen dagelijks in hun spel, relaties en leerervaringen. Daarbij ligt de aandacht vaak op zichtbaar gedrag: wat kinderen doen, zeggen en laten zien. Talentgericht werken vraagt om een ruimere blik.

Talentgericht kijken, praten en begeleiden nodigt pedagogisch professionals uit om verder te kijken dan gedrag alleen en oog te hebben voor wie een kind is en waar het kind energie van krijgt. Juist daar liggen de talenten die bijdragen aan welbevinden, veerkracht en een positieve ontwikkeling.

Talenten als zaadjes
Talenten kunnen worden gezien als zaadjes die ieder kind bij de geboorte al met zich meedraagt. Deze metafoor maakt duidelijk dat talent geen vaststaand gegeven is, maar iets dat zich kan ontwikkelen wanneer de omstandigheden gunstig zijn. Net als zaadjes hebben talenten aandacht, vertrouwen, veiligheid en ruimte nodig om te groeien (Pronk & Busschots, 2018).
Voor pedagogisch professionals betekent dit dat talentontwikkeling geen extra taak betreft, maar onderdeel vormt van het dagelijks werk. Door kinderen een veilige omgeving te bieden waarin zij zichzelf mogen zijn, ontstaat ruimte om talenten tot uiting te laten komen. Sommige talenten groeien snel, andere hebben meer tijd nodig. Dat vraagt om geduld, vertrouwen en een open blik.

Kijken onder het wateroppervlak
Talentgericht werken wordt vaak uitgelegd met de metafoor van de ijsberg. Het gedrag dat we zien – spelen, praten, reageren – is slechts het topje boven water. Onder het wateroppervlak bevinden zich diepere lagen zoals motivatie, interesses, betrokkenheid, voorkeuren en persoonlijke kwaliteiten (Dewulf, 2021). Pronk en Busschots (2018) benadrukken dat juist daar het echte talent te vinden valt.

Een kind dat graag tekent of cadeautjes inpakt, laat glimmende ogen zien tijdens deze activiteit. Het talent zit echter niet in de activiteit zelf, maar in wat dit zegt over het kind: creativiteit, zorgvuldigheid, doorzettingsvermogen of plezier halen uit iets moois maken voor een ander. Voor pp’ers betekent dit dat observeren alleen niet volstaat. Talentgericht werken vraagt om verdiepend kijken en nieuwsgierige vragen te blijven stellen, oftewel: achter het gedrag kijken dat een kind laat zien.