Rustpuntjes in je groep

Omschrijving

We zien het steeds meer: kinderen die veel prikkels ervaren, druk gedrag vertonen of soms jonger gedrag vertonen. Sensopathisch spel - zintuiglijk spel zonder doel en met materialen zonder vaste vorm - kan voor kinderen bijzonder rustgevend zijn.

Prikkels kunnen allerlei zintuigelijke prikkels zijn, waarmee kinderen in aanraking komen: auditief (veel geluiden om zich heen), zintuigelijk (zoals beeldschermen) en tactiel (zo zijn er kinderen die een label in hun onderbroek of T-shirt al irritant vinden, en kinderen die moeite hebben met klei, scheerschuim of zand). Geur kan ook een prikkel zijn, of smaak/mondgevoel. Al die zintuiglijke prikkels noemen we ook wel sensopathische prikkels.

Fijne motoriek meer stimuleren
In mijn boek Aandacht voor de fijne motoriek in kleuterthema’s vind je materialen en activiteiten die je als professional binnen je thema kunt aanbieden en hoe je sensopathisch spel kunt integreren binnen je aanbod. Hoe kun je dit boek dan ‘vertalen’ naar de peutergroepen en de bso? Mijn uitgangspunt bij het schrijven van het boek was om mijn liefde voor het jonge kind te combineren met het onderwerp ‘fijne motoriek en sensopathisch spel’. We zien tegenwoordig helaas steeds meer kinderen waarbij de fijne motoriek te weinig wordt gestimuleerd door te weinig buitenspel, te weinig zandbak- of klei-aanbod, en helaas al op jonge leeftijd te veel schermgebruik.

Aanbod gericht op het proces
Probeer bij sensopathisch spel allerlei materialen en activiteiten in je groep aan te bieden, die een open einde hebben of gericht zijn op ontspanning of op proces in plaats van (eind)product of resultaat. De maatschappij is enorm gericht op resultaat en prestaties, terwijl we meer zouden mogen stilstaan bij het proces en de ontwikkeling.

Geef kinderen de tijd!
Die materialen en activiteiten zijn bijvoorbeeld sensopathisch spel. En dat kan van alles zijn wat je met zintuigen ervaart, dus niet alleen voelen (tactiel), maar ook een snoezelruimte met zachte stoffen en geluiden. Vaak richten we ons op de sensomotorische bakken, en dat is goed voor meerdere ontwikkelingsgebieden, maar je kunt ook denken aan zachte stoffen, klassieke muziek, spelen met geur en smaak. Het sensorische staat aan de basis van alles wat erna komt. Dit begint eigenlijk al bij baby’s, bij het eerste fruithapje, een broodkorst in hun vuist en afhappen, een draaiende mobiel met geluidjes, voelen van verschillende materialen, luisteren naar herkenbare stemmen. Doordat we nu kinderen in de groep hebben die in een drukke wereld leven met veel prikkels, is het belangrijk dat we teruggaan naar die basis om vervolgens het ontwikkelproces weer rustiger op te pakken.

Wij merken als volwassenen ook hoe fijn het is om een strand- of boswandeling te maken en wat dit met je doet. Dit merken kinderen dus ook. Bepaalde klassieke of andere rustige muziek kan ook helpen om even tot rust te komen.

Grijpen, voelen, kneden, ontspannen
Omdat er bij sensopathisch spel geen eindproduct of resultaat vaststaat, kun je hierover met kinderen in gesprek gaan en de behoefte verkennen. Het ene kind houdt van een bak met grind, stro en dieren. Het andere van een maïzena-papje met cacao en water, wat modder moet voorstellen om de dieren (of auto’s) erna in een andere bak met zeepsop, lauw water en een sponsje schoon te schrobben. Weer een ander kind houdt alleen van droge korrels en wordt daar rustig van als hij het door zijn handen laat sijpelen. Sommige kinderen krijg je niet uit de zandbak of bouwhoek die kennelijk ook voldoet aan een behoefte en interesse.
Hangen op een zitkussen met een koptelefoon luisteren naar de golvende zee, kan enorm rustgevend zijn. Maar ook een wandeling rondom de locatie maken onder begeleiding of even op de trampoline om erna weer de groep in te kunnen is top. Knip eens wat lavendel af en doe het door je zandtafel; dat zorgt alweer voor een andere (geur)ervaring.

Sowieso kun je wekelijks allerlei sensopathische materialen aanbieden en proberen dit gedurende het jaar af te wisselen. We kennen allemaal wel die aangekoekte bak met zandbakspulletjes. Weg ermee! Als je doet wat je deed dan krijg je wat je kreeg. Wissel af per seizoen en thema. Met een kleine aanpassing kun je de bak met gekleurde rijst of modder bijvoorbeeld de ene keer gebruiken met auto’s of graafmachines en de andere keer met wilde dieren. Neem de ouders ook mee in het sensopathisch spel. Zorg bijvoorbeeld voor een ouderbijeenkomst, zodat ze het belang van voelmaterialen leren inzien. Laat ouders ervaren wat die materialen, zoals scheerschuim, klei, vingerverf, bij hen teweegbrengen en waarom wij dit als professionals zo belangrijk vinden.