PiB op het mbo

Omschrijving

Pedagogische kwaliteit in de kinderopvang begint altijd bij de professional. Bewust bekwaam pedagogisch handelen is essentieel. Precies daar richt Pedagogische praktijk in Beeld (PiB) zich op: het zichtbaar maken van pedagogisch handelen, zodat medewerkers hun vakmanschap kunnen versterken. Deze aanpak werkt ook in het onderwijs.

De essentie van PiB is eenvoudig maar krachtig: professionals leren kijken naar hun eigen handelen door systematisch te observeren, en gaan vervolgens met elkaar een ‘pedagogische dialoog’ aan. Dit door samen concreet te reflecteren en de uitkomsten daarvan te gebruiken voor groei.
Daarnaast helpt PiB managers en beleidsmakers om strategisch te sturen op kwaliteit, omdat de verzamelde data helder maken wat goed gaat en waar ontwikkelkansen liggen. Deze combinatie – individuele reflectie én organisatiebrede kwaliteitssturing – zorgt ervoor dat PiB inmiddels een vaste plek heeft gekregen in de kinderopvang én zijn weg vindt naar het onderwijs.
PiB maakt zichtbaar wat in het dagelijks werk vaak verborgen blijft. Veel pedagogisch professionals handelen intuïtief sterk, maar zijn zich er niet altijd van bewust wat nu precies effect heeft op kinderen. Simon Hay, pedagoog en een van de ontwikkelaars van PiB, vertelt graag over een observatiemoment dat hem altijd is bijgebleven. Een vierjarig jongetje helpt spontaan een jonger meisje dat ergens niet bij kon. De pedagogisch medewerker ziet het en geeft de jongen een vriendelijke aai over zijn bol. Het effect is direct zichtbaar: het jongetje groeit van trots en blijft nog een halfuur andere kinderen helpen Tijdens een bespreking met de medewerker merkt deze op ‘gewoon een leuke groep’ te hebben. Pas door het moment stukje voor stukje te analyseren, wordt duidelijk hoe krachtig haar kleine interventie was. Analyses via PiB helpen professionals zien wat werkt, zodat ze dat gedrag bewust en doelgericht kunnen blijven inzetten.

Goed instrument
In 2024 kijkt onderwijskundige Willemijn van Groen van het Albeda College (sociaal & pedagogisch werk) naar een presentatie over PiB. Tijdens het luisteren ontstaat een vraag die de basis zou vormen voor een onderwijskundige innovatie: waarom wachten totdat studenten in de praktijk met PiB in aanraking komen? Het is belangrijk dat studenten tijdens de opleiding al leren hoe zij pedagogische kwaliteit kunnen observeren en bespreken. PiB blijkt daarvoor een goed instrument.
Het instrument wordt nu bij Albeda ingezet bij een deel van de tweedejaars studenten voor de opleiding pedagogisch professional tijdens de lessen. Onderdelen uit het instrument worden uitgelicht, passend bij de onderwijsmodule die op dat moment centraal staat. Daarbij wordt besproken wat er precies in het instrument staat, wat dit betekent en wat de professional vervolgens doet. 
Daarna observeren studenten tijdens hun stage situaties aan de hand van het instrument. In de klas wordt vervolgens besproken wat ze hebben geobserveerd. Deze gesprekken in de klas zijn waardevol en groeien uit tot echte pedagogische dialogen, waarin studenten samen betekenis geven aan pedagogisch handelen.
Docenten zien studenten steeds beter onderbouwen wat ze waarnemen. In het derde jaar werken studenten aan het bewaken en bevorderen van de kwaliteitszorg. Studenten vinden het vaak lastig om een beeld te krijgen van pedagogische kwaliteit en wat verbeterkansen zijn op de plek waar zij stage lopen. Als voorbereiding op een voorstel voor kwaliteitsverbetering vullen studenten het PiB-instrument in. Dit helpt hen om een passend verbetervoorstel te maken.