Kompas meertaligheid

Omschrijving

In de Nederlandse kinderopvang is meertaligheid geen uitzondering, maar dagelijkse realiteit. Ongeveer een kwart van de kinderen groeit thuis op met een andere taal dan het Nederlands. Zeker bij vve-locaties is het aandeel kinderen met een of meer andere thuistalen dan het Nederlands fors hoger. Dit brengt uitdagingen met zich mee, waar het Kompas Meertaligheid je bij kan helpen. In februari 2026 werd het Kompas Meertaligheid door taalplatform Drongo gepresenteerd, op de conferentie Talige diversiteit in de kinderopvang.
 
Natuurlijk en krachtig
Taalverwerving bij jonge kinderen is een natuurlijk en krachtig proces. Kinderen leren taal door interactie: door te luisteren, te imiteren en betekenis te geven aan wat ze horen en ervaren. Dit proces verloopt grotendeels spelenderwijs en de uitkomst is afhankelijk van de kwaliteit van het taalaanbod en de interactie met volwassenen en andere kinderen. Bij meertalige kinderen verloopt dit proces niet fundamenteel anders. Voor hen is het taalaanbod verdeeld over meerdere talen. Soms kennen ze in elke taal afzonderlijk minder woorden dan eentalige leeftijdsgenoten, maar in beide talen samen beschikken ze over een even grote – of zelfs grotere – woordenschat.
Het wisselen tussen talen is daarbij heel normaal en een teken van talige flexibiliteit, niet van verwarring. Wetenschappelijk onderzoek naar meertaligheid is de afgelopen decennia sterk toegenomen. De consensus is duidelijk: meertaligheid heeft geen negatieve invloed op de taalontwikkeling, mits kinderen een voldoende rijk en betekenisvol taalaanbod krijgen.
Sterker nog, meertaligheid kan voordelen bieden. Cognitief gezien ontwikkelen meertalige kinderen vaak een sterker vermogen tot probleemoplossend denken en flexibiliteit. Sociaal-emotioneel draagt erkenning van de thuistaal bij aan identiteit en een gevoel van eigenwaarde. En communicatief leren kinderen schakelen tussen verschillende contexten en gesprekspartners. Uit onderzoek, en in de dagelijkse praktijk, blijkt dat kinderen die hun thuistalen niet in de opvang mogen gebruiken zich minder op hun gemak voelen, minder spelen en daardoor ook minder leren. Thuistalen zijn een sterke basis, waar kennis van de wereld en van andere talen op wordt gebouwd. 
Dit principe wordt ook onderschreven door de Onderwijsraad, die in een recent advies pleit voor het benutten van talige diversiteit in onderwijs en opvang. De boodschap vanuit de wetenschap is dus helder: beperk kinderen niet tot één taal, maar ondersteun hun volledige taalrepertoire.

Taal stimuleren
Bij het waarderen van thuistalen speelt taalontwikkeling een belangrijke rol. Die waardering begint bij erkenning. Wanneer de thuistaal van een kind zichtbaar en hoorbaar mag zijn, voelt het kind zich gezien. Dat draagt direct bij aan de emotionele veiligheid, een basisvoorwaarde voor ontwikkeling. Belangrijk is dat professionals op de opvang rijke taal aanbieden, zonder de thuistalen van het kind te onderdrukken. Door ruimte te maken voor alle talen ontstaat er voor iedereen een veilige leeromgeving.