Hoe komen de appels in de boom?

De peuter die zichzelf leert lezen valt direct op, maar er is ook een grote groep kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong die niet wordt gezien. Juist de gezinnen van deze kinderen kunnen de opmerkzaamheid van pedagogisch professionals goed gebruiken.

 

Het is bijna 10 uur en de peuters zitten aan tafel en eten hun fruit. Marieke zucht eens diep, ze heeft het gevoel dat ze er al een hele dag op heeft zitten. Ouders die te laat kwamen en allerlei eisen hadden, twee kinderen met een ongelukje, geruzie en gehuil in de groep en niemand wilde handjes wassen.

 

Naast haar zit Morris, hij stelt zoals gewoonlijk de ene na de andere vraag. Hoe komen de appels in de boom? Wat gebeurt er als je de pitjes opeet en ze in je buik komen? Aten de dino’s ook appels? Marieke weet het antwoord niet op al zijn vragen en ze heeft er ook gewoon even geen zin in. Waarom praat hij zoveel en waarom doet hij vaak zo moeilijk? Morris zal nooit eens gewoon doen wat je hem vraagt. Hij heeft altijd een weerwoord of een vraag. En hij lijkt ook weinig lol te hebben in het spelen op de groep. Meestal loopt hij zoekend rond en speelt dan weer een paar minuten met de trein en dan weer een paar minuten in de poppenhoek. Het lijkt alsof hij zich niet goed kan focussen en hij is snel afgeleid. Misschien toch maar eens een gesprekje met zijn ouders plannen, denkt Marieke.

 

Pedagogisch professionals moeten veel op een dag; ze verzorgen de kinderen, staan ouders te woord, maken schoon, troosten en knuffelen, zingen en lezen. Tussendoor worden ze ook geacht de ontwikkeling van de kinderen goed in de gaten te houden. Verloopt die normaal of vallen er dingen op? En dat betekent dan ook weer dat zij veel moeten weten over diezelfde ontwikkeling. Zowel vanuit ouders als vanuit de branche en de werkgever wordt er veel verwacht van deze medewerkers en dat legt een behoorlijke druk op hun schouders. Aan de andere kant is dat niet voor niets, pedagogisch professionals leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van zeer jonge kinderen, maar ze hebben ook een signaalfunctie wanneer die ontwikkeling wellicht anders dan gemiddeld verloopt. Zo kunnen kinderen met een ontwikkelingsachterstand of een taalstoornis bijvoorbeeld opvallen op het kinderdagverblijf waardoor al vroeg de juiste zorg kan worden geboden. De kinderen die een ontwikkelingsvoorsprong hebben worden minder vaak gesignaleerd. Niet gek als je bedenkt dat de meeste pedagogisch professionals hier nog nooit iets over hebben geleerd.

 

Waar we in andere talen het woord hoogbegaafd al gebruiken vanaf de geboorte, kiezen wij in Nederland vaak voor het woord ontwikkelingsvoorsprong wanneer we het over kinderen tot 6 jaar hebben. Maar er is geen eenduidige definitie voor deze term. Wat we meestal bedoelen is een kind dat aanzienlijk voorloopt op zowel cognitief gebied als op een of meer andere ontwikkelingsgebieden. Wanneer een peuter cognitief voorloopt merk je dat aan zijn verbale ontwikkeling (het kind praat heel goed en maakt complexe zinnen, speelt met taal, kan rijmen, maakt volwassen grapjes), zijn denkvermogen (hij legt snel verbanden en komt met slimme oplossingen), zijn fantasie (bedenkt hele verhalen over fantasiewerelden en monsters), zijn geheugen (kent de namen van alle dino’s, weet nog wat er een jaar geleden is gebeurd), zijn opmerkzaamheid (heeft alles in de gaten, merkt kleine details op) en zijn gevoel voor rechtvaardigheid (wijst de andere kinderen op de regels). Soms beginnen deze peuters al met lezen en schrijven, of kunnen ze al tot 100 tellen.