En nu ga je even rustig zitten

Omschrijving

Kinderen reageren op ons. Wat wij doen, voelen en uitstralen, werkt door in de groep. Op drukke momenten heb je dat niet altijd door. Dan zit je al in de stand van regelen, oplossen en vooruitdenken. Juist dan gaan we vaak méér bewegen, méér regelen en sneller schakelen. Dat voelt logisch, maar helpt pedagogisch niet altijd. Vaak werkt het de onrust juist in de hand.

Ik kom binnen op een VVE-peutergroep voor een kind-observatie. Het is druk. Wat is druk? Dat is natuurlijk subjectief. Ik kom op veel groepen, maar dit vind ik echt druk. Overal gebeurt iets. Een kind roept vanaf de wc om hulp. Bij de bouwhoek grijpen twee peuters naar dezelfde blokken en een derde begint te gillen. Een groepje kinderen rent rondjes om de tafel. Op de bank staat een peuter te springen. De vloer ligt bezaaid met spulletjes uit het keukentje en het jongetje dat nog maar net gewend is dwaalt een beetje rond. Aan de andere kant van de groep wacht een kind bij het schilderbord op haar beurt. Een van de pedagogisch professionals vangt mijn blik als ik binnenkom. Haar ogen zeggen genoeg: niet nu. 
Ze probeert overal tegelijk te zijn. Zet een omgevallen stoeltje recht, hoort het gegil bij de bouwhoek harder worden en draait die kant op. Halverwege roept het kind vanaf de wc opnieuw. Ze stopt. Kijkt over haar schouder naar het schilderbord. Naar het kind dat nog steeds wacht. Pfff. Waar te beginnen?

Geen terechtwijzing
Brandjes blussen. Van hot naar her. Haar collega doet hetzelfde aan de andere kant van de groep. Handen te kort. Ik loop naar haar toe en zeg: ‘En nu ga je even rustig zitten.’
Ze kijkt me aan. Gaat zitten. Maar haar ogen flitsen door de ruimte. Alles in de gaten houdend. Paraat om direct weer op te springen. Ik weet hoe het klonk. Alsof ik haar terechtwees terwijl zij keihard aan het werk was. Dat bedoelde ik niet. Ik wilde haar uit een patroon halen waar ze niet meer uit kwam. En het lukte ons. Niet meteen, maar wel gaandeweg.

Wie of wat is hier eigenlijk druk?
Terwijl wij rustig zaten en praatten, stelde ik vragen. Zij keek naar de kinderen op de groep. Er veranderde iets. Ze nam afstand en werd rustiger. Een kind kwam tegen haar aan zitten en ging daarna verder spelen. Het kind op de wc had intussen zelf zijn broek omhoog gedaan en kwam trots de hoek om. De groep werd niet ineens stil. Dat hoeft ook niet. Maar er kwam weer wat lucht. Onrust op een peutergroep schrijven we snel toe aan de kinderen. Aan een drukke dag, aan de samenstelling van de groep of aan kinderen die veel vragen. Begrijpelijk. Maar als ik een onrustige groep binnenloop, stel ik mezelf altijd nog weer een andere vraag: hoe bewegen de volwassenen zich door de ruimte?

Als zitten voelt als nietsdoen
In het gesprek met deze pedagogisch professional kwam iets boven wat ik vaker hoor. Als een groep druk is, wil je daar iets aan doen. Je wilt de sfeer terugbrengen, botsingen voorkomen en kinderen weer aan het spelen krijgen. Dus ga je aan de slag. Je pakt materiaal, zet een activiteit klaar, loopt naar een kind toe, begeleidt een conflict of maakt een hoek aantrekkelijker.
Daaronder zit vaak een hardnekkige gedachte: als ik stilzit en alleen maar kijk, ben ik dan wel echt aan het werk? Herken je dat?
Veel pedagogisch professionals zijn doeners. Dat is een kwaliteit. Ze zien veel, pakken veel op en zijn betrokken. Maar juist die kwaliteit kan bij drukte in de weg gaan zitten. Dan ga je steeds harder werken, terwijl de groep eigenlijk om vertraging vraagt. Rustig gaan zitten op een vaste plek voelt op zo’n moment bijna tegenstrijdig. Toch kan het precies zijn wat nodig is om dit te doorbreken. Je stopt niet met werken. Je kijkt. Je maakt contact. Je houdt overzicht. Je bent voorspelbaar. Je geeft kinderen de kans om ongestoord te spelen. Rustig gaan zitten op een vaste plek voelt op zo’n moment bijna tegenstrijdig. Toch kan het precies zijn wat nodig is om dit patroon te doorbreken. Je stopt niet met werken. Je kijkt, maakt contact en houdt overzicht. Je bent beschikbaar en nabij en geeft kinderen de kans om ongestoord te spelen. 
‘Ik weet het ook wel’, zei de pedagogisch professional. ‘Als ik zelf rustiger ben, zijn de kinderen dat ook. Maar ja, ik vind dat echt lastig als er van alles om mij heen gebeurt.’