Een gezonde kinderopvang draagt bij aan een gezonde ontwikkeling van kinderen en kenmerkt zich door een omgeving waarin bewegen en gezonde voeding structureel zijn ingebed in het dagelijks aanbod. Gezondheid is daarbij onderdeel van het pedagogisch beleid én van de dagelijkse routines op de groep.
Kinderen bewegen tegenwoordig minder dan vroeger. Zo blijkt uit onderzoek dat er veel inactiviteit is bij 0-4-jarigen in de Nederlandse kinderopvang. Volgens het RIVM voldeed in 2023 ruim 55 procent van de kinderen van 4-11 jaar niet aan de beweegrichtlijnen. Bovendien lijkt een kwart van de 0-4-jarigen in de winter niet dagelijks buiten te komen.
Gezonde kinderopvang betekent daarom dat kinderen gedurende de dag meerdere momenten krijgen om actief te bewegen, zowel binnen als buiten, waarbij langdurig stilzitten zo veel mogelijk wordt beperkt. Bewegen wordt niet alleen gezien als vrij spel, maar ook als middel om de motorische, sociale en cognitieve ontwikkeling te stimuleren, zoals samenwerken, zelfdiscipline en het helpen van anderen.
Door de motorische ontwikkeling al vroeg te bevorderen, hoeven kinderen hier in het onderwijs minder bij geholpen te worden (bijvoorbeeld bij het dichtdoen van jassen of het strikken van veters), wat ten goede komt aan de speeltijd en de sociale interactie. Daarmee wordt ook de sociaal-emotionele ontwikkeling gestimuleerd.
Wetenschappelijke inzichten laten zien dat jonge kinderen vooral meer bewegen wanneer beweging een vanzelfsprekend onderdeel is van de dagelijkse routines en niet wordt aangeboden als een los moment op de dag. Pedagogisch professionals spelen hierin een belangrijke rol door beweging actief te stimuleren, samen met kinderen te bewegen en spel uit te lokken in plaats van te sturen. Het blijkt dat kinderen meer en intensiever bewegen wanneer pedagogisch professionals positief voorbeeldgedrag laten zien en bewegingskansen bewust benutten, zoals tijdens overgangen of opruimmomenten. Ook regelmatig buitenspelen, ongeacht het weer, draagt aantoonbaar bij aan een hoger beweegniveau bij jonge kinderen.
Voeding
Naast bewegen, speelt gezonde voeding en drinken een belangrijke rol binnen een gezonde kinderopvang. Kinderen krijgen op vaste momenten gezonde producten aangeboden, zoals fruit en groenten, waarbij water de standaard dorstlesser is. Gezonde voeding voorziet kinderen van de energie en voedingsstoffen die zij nodig hebben voor hun groei en ontwikkeling. Door kinderen al op jonge leeftijd in aanraking te brengen met gezonde voedingskeuzes, ontwikkelen zij spelenderwijs gezonde eetgewoonten. Ook de manier waarop voeding wordt aangeboden is van belang: pedagogisch professionals vervullen hierin een voorbeeldfunctie en stimuleren gezond eten.