Creativiteit is geen knutselen!

Omschrijving

Wanneer we kinderen begeleiden in creatieve processen, raken we de kern van ons pedagogisch werk. Het is precies waar de vier pedagogische basisdoelen over gaan: veiligheid, competentie, samenleven en waarden. Als kinderen mogen ontdekken en creëren leren ze de wereld om zich heen begrijpen, zowel van binnenuit als in interactie met andere kinderen.

Eigenwaarde ontstaat wanneer kinderen mogen ontdekken op hun eigen manier en tempo, ervaren dat hun keuzes serieus genomen worden en hun ideeën ertoe doen. Eigenwaarde groeit niet door complimenten over wat er is gemaakt, maar door te ervaren: ik kan dit, ik mag dit, ik ben iemand die iets kan bedenken. Ik mag zijn wie ik ben ook als het (nog) niet lukt. Ik kan en wil dit leren.

Voorwaarde voor zelfvertrouwen
Eigenwaarde is iets dat vanbinnen zit, het is je interne kompas, dat zegt: ik mag tevreden zijn met mijzelf. Eigenwaarde groeit in een kind vanuit vertrouwen in zichzelf, los van prestaties. Om tot zelfvertrouwen te komen is het belangrijk dat kinderen eerst eigenwaarde ontwikkelen. Zelfvertrouwen komt namelijk voort uit waar je goed in bent en wat je goed kunt. En voor kinderen zijn er juist zoveel nieuwe dingen om te leren. Dit maakt kinderen kwetsbaar voor prestatiedruk en oordeel, terwijl ze juist tijd en ruimte nodig hebben om iets in vertrouwen en met aandacht goed te kunnen leren en begrijpen. Zonder een goed gevoel van eigenwaarde is er geen veilige basis om iets uit te proberen en vaardigheden te oefenen, en derhalve zelfvertrouwen te kunnen ontwikkelen. 
Wanneer jij ruimte durft te geven aan de eigenheid van het kind komt het zelfvertrouwen erachteraan. Deze ruimte bied je wanneer er gelegenheid is voor de kinderen om sporen te (mogen) maken. Deze gelegenheid krijgen kinderen wanneer ze mogen werken zonder vooropgesteld resultaat, waarbij de focus ligt op een rijk proces. Deze kijk op creativiteit vormt de basisgedachte van de werkwijze Begrijpen met je handen. Het crescendo-idee: begin klein, dan kan er iets groeien. En stel je oordeel uit zodat er ruimte ontstaat om te ontdekken in plaats van dat de prestatiedruk overheerst.

Sporen maken, sporen volgen
Wanneer we de nieuwsgierigheid van kinderen leidend willen laten zijn, kunnen we het beste de sporen van de kinderen volgen. Deze sporen maken kinderen om de wereld en zichzelf te begrijpen, een autonoom proces waarvan het fascinerende is en blijft, dat wanneer kinderen de ruimte krijgen, van het ene spoor het andere spoor komt! Het gaat in eerste instantie om de nieuwsgierigheid en ontdekken hoe iets werkt of in elkaar zit, niet om een resultaat. Het kan nog van alles worden, en misschien is er wel helemaal geen resultaat. Kinderen maken sporen tijdens hun spel en ervaren het materiaal, dat tot denken en handelen aanzet: ze gaan letterlijk begrijpen met hun handen. Dit vraagt om een alerte en tevens terughoudende begeleiding door de volwassene: zonder oordeel over wat kinderen maken, mét een nieuwsgierige blik naar de ontdekkingstocht van kinderen. Belangrijk is dat ze tevreden zijn over hun eigen werk, en niet afhankelijk van wat wij volwassenen ervan vinden.

Het ontwikkelproces
Creativiteit speelt hierin een cruciale rol. Niet ingezet als losse knutselactiviteit, maar als een ontwikkelproces waarin kinderen mogen onderzoeken, enthousiast raken, uitproberen, opnieuw beginnen en op de eigen verbeeldingskracht vertrouwen. Daarbij kan en mag iets ook mislukken. Precies binnen dat ontwikkelproces ontstaat eigenwaarde; ik kan dit, ik wil dit onderzoeken, ik durf dit uit te proberen. En van daaruit kunnen kinderen deze eigenwaarde, hun vaardigheden en kennis over de wereld verder ontwikkelen. Kinderen bouwen zo een intern kompas, ontdekken hun interesses en leren nieuwe dingen met plezier en ook door vol te houden als het tegenzit. Het laat ze ervaren dat ze zelf aan het roer zitten van hun leerproces, los van een prestatie waaraan ze moeten voldoen. Kinderen bouwen voort op hun eigen kunnen door hun spoor te volgen en maken zich op die manier de nodige kennis eigen, zonder te moeten, maar vanuit intrinsieke motivatie en nieuwsgierigheid naar hoe dingen werken.