Creatief muziekspel

Omschrijving

Welke kansen in creatief muziekspel zijn er die je kunt oppakken als pedagogisch professional? Muziek maken vormt niet alleen een fijne activiteit, maar kan met een beetje extra kennis op een speelse manier worden ingezet
voor pedagogische doelen.

In dit artikel lees je hoe muziek juist in de kern van je pedagogiek kan zitten, de omgeving sterk kan verrijken en wat daarvoor nodig is. Daarvoor maken we een vertaling vanuit de wetenschap naar de praktijk en inspireer ik je graag met onderstaand verhaal om de meerwaarde van muziek niet alleen te zien, maar ook eenvoudig toe te passen. Want het is bekend dat een muzikaal rijke omgeving kinderen op vele gebieden enorm kan stimuleren en dat het kan bijdragen aan meer kansengelijkheid. 

Zoeken naar ingang
Lara is net twee jaar, ze heeft het moeilijk. Veel frustratie is te merken: de ene keer boze buien, dan weer stil en teruggetrokken. Het lukt haar niet om samen met anderen op te gaan in spel. Communiceren met taal of gebaren gaat lastig, ze is inmiddels zelfs aangemeld voor meer onderzoek. Intussen loopt dit jonge kind steeds meer aan tegen frustraties. Het is zoeken naar een ingang die haar snel ondersteunt in haar ontwikkeling, ruimte geeft voor haar emoties, haar taalontwikkeling en verbinding met de andere kinderen.

Uitlaatklep
Tijdens het Muziekkwartier ontdekt haar pedagogisch professional Rian dat Lara sterk reageert op de muziek. Niet dat ze dan met andere kinderen meespeelt, nee hoor! Ze loopt wel naar de muziekbox toe en gaat ervoor staan, alsof ze het nóg beter wil kunnen horen. Ze wiebelt met haar lijfje op de actieve muziek en glimlacht erbij, maar zondert zich af van de groep. Het lijkt erop dat dit voor haar echt een uitlaatklep is.
Rian kijkt het aan en geniet ervan dat Lara even kan genieten. Later overlegt ze dit moment met haar collega: zou dit een ingang kunnen zijn om verbinding te zoeken met Lara? Ze bedenken wat ze ervan weten: als je alleen naar muziek luistert, is ook je sociale deel in je brein actief, maar het is nog beter voor Lara om zo’n moment in verbinding met andere kinderen te beleven. Ook bedenken ze dat Lara haar emotie kwijt kan, omdat muziek geen woorden bevat. De frustratie over haar problemen met gesproken taal is dan niet aan de orde, maar de klanken en ritmes van de muziek oefenen wel het taalgebied in haar jonge brein.
De pedagogisch professionals besluiten op meerdere momenten op de dag voor Lara instrumentale muziek in te zetten. Voor andere kinderen zal dit zeker ook een verrijking kunnen bieden: andere stijlen muziek hebben weer andere kenmerken, waar ze weer ander spel bij kunnen bedenken in het interactief muziek maken. Omdat ze nog niet weten op welke muziek Lara allemaal positief gaat reageren, verzamelen ze allerlei soorten muziek in allerlei stijlen en vanuit allerlei landen. Ze vragen aan de vader van Lara welke muziek ze thuis graag luistert, en ook die voorkeuren nemen ze mee in hun afspeellijst.

Onderlinge verbinding
De eerstvolgende keer dat Lara er is, beginnen de pedagogisch professionals de kring, na de vaste opening, met dezelfde actieve muziek waar Lara eerder op stond te wiebelen. Rian doet nu precies dezelfde wiebelbeweging die Lara gisteren uit zichzelf had gemaakt op de muziek. Wat gebeurt er? Veel kinderen wiebelen vrolijk met Rian mee! Lara was er eigenlijk nog niet bij met haar hoofd. Ze staarde naar buiten. Toen de muziek een tijdje doorklonk, begon ze inderdaad weer te wiebelen, terwijl ze nog niet had gezien dat de anderen dat ook deden. Toch merkt ze dat op een gegeven moment op: ze ziet andere kinderen lachend wiebelen, een grappige beweging die ze nog niet vaak hebben gemaakt, dus er is volop plezier in de groep. Lara kijkt wat verbaasd en valt stil. Rian voelt even teleurstelling: zou het toch niet dé manier zijn? De muziek is nog bezig en de andere kinderen genieten enorm, dus Rian wil het toch niet meteen uitzetten. Maar dan gebeurt er iets: Lara begint weer met wiebelen op de muziek! Echt contact met andere kinderen lijkt er nog niet te zijn, maar het is een mooie eerste stap. Want samen tegelijk bewegen op muziek zorgt ervoor dat er meer onderlinge verbinding kan ontstaan. 

Klappen en wiebelen
Later op de ochtend doen de pedagogisch professionals hun vaste Muziekkwartier. Deze keer heeft Rian bewust andere muziek uitgekozen, maar wel muziek waarbij je ook kunt wiebelen. Eerst komt er muziek om bij te klappen: lekkere ritmische muziek, een beetje Zuid-Amerikaans, want haar vader had verteld dat ze daar thuis goed op reageert. Waar de andere kinderen net als anders reageren en hun ideeën laten zien en horen hoe ze kunnen klappen bij de muziek, ziet Rian uit haar ooghoek Lara kijken naar de andere kinderen. Ze doet haar handjes bij elkaar en beweegt mee met de grappige beweging van de oudere peuter naast haar. Daarna kijkt Lara weer even naar buiten…
Weer bekruipt Rian dat gevoel van falen… zou het niet werken? Maar ook nu weer: Lara zucht even, er komt een lach op haar gezicht en haar handjes klappen weer mee. Aansluitend zet Rian de nieuwe muziek op om mee te wiebelen. De groep is daar erg blij mee, want dat vonden ze vanmorgen al zo leuk: nóg een keer! Ook Lara wiebelt mee, ze kijkt weer naar de oudere peuter naast haar die steeds naar haar lacht. Ontstaat daar iets?