Als iedereen iets van je wil

Omschrijving

Het is acht uur. De groep stroomt vol. Een peuter huilt omdat papa weggaat. Een ouder wil nog snel iets met je bespreken. Een collega vraagt iets. Je denkt intussen aan de activiteit die nog voorbereid moet worden. Je bent nog geen kwartier bezig en er wordt al van alle kanten aan je getrokken. Herkenbaar?

In de kinderopvang is drukte onderdeel van het werk. Kinderen hebben aandacht nodig. Ouders hebben vragen. Collega’s doen een beroep op je. Daarnaast zijn er taken die uitgevoerd moeten worden, afspraken die nagekomen moeten worden en onverwachte situaties die tussendoor ontstaan. Veel pedagogisch professionals zijn daar goed in. Sterker nog: juist het constant schakelen, organiseren en zorg bieden, maakt het werk vaak leuk. Maar wanneer de druk lang aanhoudt en alles elkaar in hoog tempo blijft opvolgen, gebeurt er intussen vaak nog iets: we gaan sneller werken en sneller reageren. En we gaan dan soms ook sneller voorbij aan onszelf.

Wat druk met mensen doet
Bij kinderen zien we vaak direct wat drukte doet. Ze worden drukker, emotioneler of trekken zich juist terug. Hun hoofd en lijf krijgen onvoldoende tijd om indrukken te verwerken. Bij volwassenen werkt dat eigenlijk niet veel anders.

Dat geldt voor pedagogisch professionals, en ook voor ouders. Veel ouders zitten midden in de tropenjaren. Ze combineren werk, gezin, afspraken, slaaptekort en alle dagelijkse beslommeringen die horen bij een jong gezin. Ook zij hebben momenten nodig om even stil te staan, op adem te komen en bewust aanwezig te zijn.

Wanneer we voortdurend bezig zijn met wat er nog moet gebeuren, komen we gemakkelijker terecht in de automatische piloot. We luisteren minder aandachtig, reageren sneller en nemen minder tijd om stil te staan bij wat er werkelijk nodig is. Dat merken kinderen en dat merken ouders. En we merken we het zelf vaak ook. We zijn aanwezig, maar niet altijd volledig.

Geen tijd om te landen
Toen ik leidinggaf aan een team merkte ik hoe voelbaar drukte soms kan zijn. Ik liep een ruimte binnen en voelde direct de energie. Iedereen was al bezig met wat er nog moest gebeuren, wat eerder die ochtend was gebeurd of wat er later op de dag nog op hen wachtte. Op zulke momenten probeerde ik niet direct oplossingen te zoeken, ik benoemde dan liever wat ik zag: ‘Wat is hier veel energie.’ ‘Ik zie dat jullie al volop bezig zijn.’ Of: ‘Dat kind zit echt te genieten van zijn bouwwerk.’

Door aandacht te geven aan wat er op dat moment zoal gebeurde, ontstond er vaak iets bijzonders. Mensen leken weer even te landen in het hier en nu. Vertragen hoeft namelijk niet altijd te betekenen dat je minder doet. Soms betekent het simpelweg dat je weer even ziet wat er allemaal al is.

Van kindgericht naar mensgericht
De kinderopvang heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet in kindgericht werken. Terecht. Het gaat om het kind. Maar om werkelijk aanwezig te kunnen zijn voor kinderen, is iets anders evenzeer nodig, namelijk: aandacht voor de professional.
Want wie voortdurend geeft zonder af en toe even stil te staan, loopt het risico zichzelf te verliezen in allerlei taken, vragen en verwachtingen. Dat betekent niet dat pedagogisch professionals egoïstischer zouden moeten worden. Integendeel. Juist wanneer je nu en dan even stilstaat bij hoe het met jou gaat, kun je ook weer beter aansluiten bij wat kinderen, ouders en collega’s nodig hebben.

Een eenvoudige routine
Vertragen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een routine die ik geregeld deel met teams kost slechts tien minuten per dag. Vijf minuten in de ochtend en vijf minuten aan het eind van de dag. In de ochtend sta je bijvoorbeeld stil bij vragen als: • Hoe gaat het met mij vandaag?