Wanneer we het over de kinderopvang van de toekomst hebben, is het misschien tijd om niet alleen toekomstgericht te kijken maar vooral ook toekomstbestendig. We moeten kinderen niet alleen voorbereiden op een wereld die we nog niet kennen, maar hen ook eigenschappen meegeven waarmee ze zich kunnen aanpassen en flexibel, en met veerkracht, kunnen meebewegen, terwijl ze hun zelfvertrouwen behouden.
Een paar jaar geleden ging het vaak over procesgericht werken en de 21ste-eeuwse vaardigheden die kinderen nodig hebben om zich staande te houden in een wereld die voortdurend verandert. Het gesprek over de kinderopvang van de toekomst heeft zich inmiddels verder ontwikkeld. De vraag is niet alleen meer welke vaardigheden kinderen nodig hebben. De vraag is inmiddels ook hoe pedagogisch professionals de kinderen die vaardigheden in de dagelijkse praktijk van de kinderopvang daadwerkelijk laten ontwikkelen.
De 21ste-eeuwse vaardigheden
De 21ste-eeuwse vaardigheden zijn vaardigheden die kinderen helpen om te leren omgaan met een voortdurend veranderende wereld. SLO en Kennisnet onderscheiden onder andere creatief en kritisch denken, problemen oplossen, samenwerken, communiceren, zelfregulering en digitale vaardigheden. Deze vaardigheden sluiten steeds meer aan bij de manier waarop kinderen in het onderwijs leren en vormen daarmee ook een mooie verbinding tussen kinderopvang en onderwijs. Maar kinderen leren deze vaardigheden niet door een apart lesje erover te krijgen. Ze ontwikkelen zich juist tijdens het spelen, ontdekken, samenwerken en zelf oplossingen bedenken.
Daarmee sluit het direct aan bij procesgericht werken: niet het eindproduct staat centraal, maar wat een kind onderweg ontdekt, leert, probeert en ervaart. Juist de dagelijkse momenten waarop kinderen zelf mogen denken, kiezen, experimenteren en fouten maken, vormen een belangrijke basis voor hun verdere ontwikkeling.
Van eindproduct naar proces
Bij procesgericht werken gaat het niet om het eindresultaat van een activiteit, maar om wat een kind onderweg ontdekt, ervaart, onderzoekt en leert. Dat klinkt logisch, maar vraagt een andere pedagogische bril (en aanpak). Wanneer een kind met verf aan de slag gaat, zit de waarde niet per se in het schilderij dat mee naar huis gaat. Het zit in het ontdekken dat rood en geel samen oranje worden, dat te veel verf het papier nat maakt waardoor het sneller kan scheuren. Het zit in het uitproberen van technieken en het maken van keuzes.